Stichting Perfect Fungi Europe - P.O. Box 416 - 6700 AK - Wageningen - The
Netherlands
Overgenomen uit: Chemisch Magazine, april 1997
GIDS VOOR DE MIND-TRAVELLER
Waren kaalkopjes of paddo's maar net zo moeilijk te kweken als
cantharellen - dan had justitie in ieder geval een probleem
minder. Maar omdat de kwekerijen als ... juist, paddestoelen
uit de grond schieten, vinden steeds meer paddo's hun weg naar
nieuwsgierige 'mind-travellers'. In het weekend is het dringen
bij de 'smart-shops' in ons land. Wat doen deze paddo's in een
lichaam? En zijn ze wel zo onschuldig als wordt beweerd?
Al in de oudheid werden hallucinerende paddestoelen gebruikt
door volken in Midden- en Zuid-Amerika bij religieuze
ceremonies. De bewustzijnsveranderende effecten werden
uitgelegd als 'goddelijke communicatie'. Het hallucinerende
effect wordt veroorzaakt door de psychoactieve stoffen
psilocybine (psilo='kaal', cybe='hoofd') en het verwante
psilocine. De gehaltes aan werkzame stof varieren van zeer
laag tot 15mg/gr drooggewicht.
Ongeveer vijfentwintig verschillende
'psilocybinische'
paddestoelen zijn op dit moment bekend. De Stropharia cubensis
(in de handel bekend als 'de Mexicaanse') is het makkelijkst
te kweken en wordt dan ook het meest verkocht in Nederland. De
paddestoel kan tot 14 mg/g drooggewicht psilocybine bevatten.
De Psilocybe semilanceata ('Liberty Cap') komt in
Nederland
zelfs in het wild voor. Deze paddo bevat circa 11 mg/g
drooggewicht psilocybine. De paddestoel kan vers of gedroogd
worden gegeten, waarbij de hoeveelheid werkzame stof die in de
bloedbaan wordt opgenomen toeneemt naarmate er beter wordt
gekauwd. Acht tot tien mg psilocybine geldt als gangbare
dosis. Wanneer men de paddo's vers eet valt vooral de bittere
smaak op. Vaak wordt de paddo dan ook verwerkt in bijvoorbeeld
thee, een omelet of honing.
Stemming beinvloeden
De belangrijkste werkzame stof in paddo's is psilocybine. De
chemische structuur van psilocybine en psilocine is verwant
aan die van het lichaamseigen serotonine: een van de talrijke
neurotransmitters in ons zenuwstelsel. Serotonine wordt wel
beschouwd als een menselijke 'stemmingsthermostaat'. Zo berust
de heilzame werking van een anti-depressivum als 'Prozac' op
blokkade van serotonine 're-uptake' door zenuwcellen. Hierdoor
blijft serotonine langer beschikbaar voor (postsynaptische)
receptorbinding. Een gevoel van rust en welbehagen, door
psychiaters wel omschreven als 'feeling better than well', is
het gevolg. Pikant gegeven is dat de verboden drug XTC op
vrijwel dezelfde manier werkt.
Ook de psychoactieve stoffen in paddo's beinvloeden
de
serotoninehuishouding, maar op een andere manier dan Prozac of
XTC. Psilocybine en psilocine oefenen hun werking uit in het
centrale zenuwstelsel door binding aan - en stimulering van -
de serotoninereceptoren zelf. Het daaropvolgende 'feedback'-
mechanisme leidt tot een verminderde afgifte van serotonine.
De rol van serotonine valt daardoor gedeeltelijk weg, waardoor
een andere neurotransmitter binnen het centrale zenuwstelsel
vrij spel krijgt: dopamine.
Dopamine speelt een belangrijke rol bij psychische en
motorische functies en wordt reeds lang in verband gebracht
met psychotische aandoeningen en schizofrenie. Ook bij de
hallucinerende werking van psilocybine speelt dopamine dus een
belangrijke rol. Hoe de verstoring van de serotonine en
dopaminehuishouding uiteindelijk leidt tot intense
hallucinerende beelden en andere zintuiglijke sensaties, is
echter nog lang niet duidelijk. Wel is uit de analyses van
hersenscans gebleken dat het gebied van dataverwerking onder
invloed van hallucinerende stoffen verschuift van de linke
(rationeel-analytische) naar de rechter (visueel-ruimtelijke)
hersenhelft.
Toxiciteit
De acute toxiciteit van psilocybinische paddestoelen is laag.
Een mens zou meer dan een kilo van de meest potente paddo
moeten eten om - behalve krankzinnig - dodelijk ziek te
worden. Over andere, meer chronische effecten bestaat schaarse
informatie. Naar een ander berucht hallucinogeen, LSD, is in
het verleden regelmatig onderzoek gedaan. Psilocybine en LSD
voeren hun hallucinerende werking waarschijnlijk via een en
hetzelfde mechanisme uit. Uit wetenschappelijk onderzoek is
tot dusver gebleken dat LSD, in lage doses gebruikt, geen
chromosoombeschadiging of andere genetische schade aanricht,
en dat het niet teratogeen of kankerverwekkend is.
Andere waarnemingen zijn gedaan in 1970, bij een
onderzoek in de psychiatrische kliniek van de Universiteit van
Goettingen, Duitsland. Het bleek dat zowel LSD als
(synthetische) psilocine chromosomale afwijkingen veroorzaken.
De onderzoekers maakten melding van chromosoombreuken en
chromosoom-recombinatie. Deze resultaten zijn overigens in
latere onderzoeken nooit bevestigd.
Chemische structuren
De psychoactiviteit van psilocybine is vrijwel even groot als
die van psilocine. Beide stoffen bezitten een ethylamine-keten
met daaraan twee methyl-groepen. Na opname in het lichaam
wordt psilocybine met behulp van het enzym alkalinesefosfatase
omgezet in psilocine en fosforzuur. De chemische stabiliteit
van psilocine is veel lager dan van psilocybine. Psilocine
wordt gemakkelijk geoxideerd en afgebroken tot produkten die
geen psychoactieve werking hebben. Bij de synthese van
psilocybine-achtigen gaat men dan ook liever uit van het
stabielere psilocybine dan van (het makkelijker te
synthetiseren) psilocine. In de jaren vijftig hebben
onderzoekers bij Sandoz verschillende - aan psilocybine en
psilocine verwante - verbindingen gesynthetiseerd. Deze hadden
meestal een langere koolstofketen (ethyl) aan de aminegroep
dan hun natuurlijke soortgenoten, waardoor de werking veel
gematigder en kortdurender is dan van psilocine en
psilocybine.
Zowel psilocybine, psilocine als de lichaamseigen
stof
serotonine bezitten de indol-groep gekoppeld aan een
ethylaminegroep. Tezamen vormt dit het tryptaminemolecuul. Ook
LSD bezit de karakteristieke indol-groep.
Anti-migraine
Sinds het mogelijk is de serotoninereceptoren
(membraaneiwitten) met behulp van microbiologische technieken
te kweken, heeft het onderzoek naar de werking van psilocybine
en LSD een nieuwe impuls gekregen. Van dit onderzoek wordt
veel verwacht. Serotonine speelt, behalve in het centrale
zenuwstelsel, ook een rol in de wanden van bloedvaten en
darmen (de zogenaamde perifere werking). Serotonine-achtige
stoffen zouden een geneesmiddelenmarkt van miljarden dollars
kunnen blootleggen, aldus marktanalisten. Daarmee is al een
begin gemaakt met de introductie van het anti-migraine middel
Imigran, dat werkt op de perifere serotonine-receptoren in het
lichaam en zo de verwijding en vernauwing van bloedvaten
beinvloedt.
Drs. A. Soldaat
Bronnen:
'Drugwerk: Drugs en hun werking, Faculteit Scheikunde, Vrije
Universiteit, Amsterdam.
Fred Dijs: 'Het is de paddestoel die spreekt', Trouw, 2
oktober 1996.
'Toxic and hallucinogenic mushroom poisoning', G. Lincoff and
D. H. Mitchell. Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1977.
'Psychedelic Encyclopedia', P. Stafford, Ronin Publishing
Inc., Berkeley, California, 1983. Terug naar het hoofddocument
