Stichting Perfect Fungi Europe - P.O. Box 416 - 6700 AK - Wageningen - The
Netherlands
HOOFDSTUK 13: PADDO'S EN DE WET
Paddestoelen en de mensen die ze eten zijn momenteel in
Nederland legaal maar door de hele geschiedenis
gecriminaliseerd. Dit hoofdstuk behandelt de boeiende
juridische geschiedenis van dit euvel.
Het eerst gepubliceerde verbod op entheogenen dateert van 19
juni 1620 en werd uitgevaardigd door het Heilige Bureau van de
Inquisitie. Deze eerste, tegen psychonauten of mentale
reizigers gerichte, wet (1) betrof gebruikers van de
Middenamerikaanse entheogene cactus Lophophora
williamsii of Peyote. Als gevolg daarvan eindigden veel
sjamanen op de brandstapel. Zij die de voorkeur gaven aan
paddestoelen werden zo mogelijk nog fanatieker aangepakt. Hun
cultuur zou bijna verdwijnen om pas weer in de jaren dertig
van deze eeuw te worden herontdekt.
In Nederland werden de gezuiverde entheogene stoffen uit
de paddestoelen op 9 februari 1966 verboden. Dat was elf jaar
voor de eerste publikatie over Nederlands gebruik van
entheogene paddestoelen (zie M. Boerma in De
Telegraaf, 11 augustus 1977). Nederland was het eerste
land ter wereld dat deze stap zette (Fromberg, blz. 42). Net
als de Inquisitie, nam de overheid dit besluit op politieke
gronden. Later werd het ten onrechte verdedigd als maatregel
ter bescherming van de volksgezondheid.
De aanleiding tot het buiten de wet stellen van
tripmiddelen was het 'nieuws', eveneens afkomstig van De
Telegraaf, over acties die de Provo-beweging tegen het
huwelijk van de kroonprinses zou hebben gepland. Provo zou van
plan zijn in hallucinogenen gedrenkte suikerklontjes aan
politiepaarden te voeren.
Het bericht was onjuist; Provo beschouwde het gebruik van
bewustzijnsverruimende middelen als een bedreiging voor de
anarchistische revolutie. Tevens was de gevolgde procedure om
tripmiddelen buiten de wet te stellen illegaal. Dat werd
indertijd door niemand ingezien.
Sinds 1971 zijn afspraken over de wettelijke status van entheogene middelen vastgelegd in het Psychotrope Stoffen
Verdrag of PSV (2). Dit verdrag is door de Nederlandse regering mede ondertekend. In een toelichting op artikel 32
van dit verdrag (3) wordt expliciet gesteld dat het bezit en
het kweken van ondermeer Psilocybe-paddestoelen niet verboden hoeft te worden. Ook als er in deze paddestoelen verboden
stoffen worden aangetroffen (4).
Het onderscheid tussen de zuivere stoffen en de
levensvormen waar deze in voorkomen is noodzakelijk. Ware dit
niet het geval, dan zou het bezit van hersenen strijdig zijn
met de wet; deze maken het verboden entheogene middel
dimethyltryptamine aan. Het krijgen van kinderen zou aldus
gelijk staan aan het produceren van verboden drugs.
In de Nederlandse Opiumwet zijn, naast een almaar
groeiende lijst chemische verbindingen, drie groene planten
verboden: Cannabis, Erytroxylon en Papaver - respectievelijk de planten waaruit marihuana,
coca en opium kan worden gewonnen. Volgens de Opiumwet kunnen entheogene schimmels, waaronder paddestoelen, niet worden
verboden (5).
Het heeft evenwel enkele jaren gekost voordat het Nederlandse
justitie-apparaat 'paddo's' legaal verklaarde. Na de
introductie van 'psilo's', zoals ze toen nog heetten, in
1977 volgen de eerste rechtszaken tegen paddestoelgebruikers
in 1981. Op 13 januari van dat jaar werd in Vlissingen een
28-jarige man aangehouden met twee op een voetbalveld geplukte
puntige kaalkopjes (Psilocybe semilanceata) op zak, die
tezamen 0,35 gram wogen. Tijdens het proces bleek dat het
Gerechtelijk Laboratorium niet kon vertellen om hoeveel
psilocybine - de verboden stof in kwestie - het hier ging.
De hoeveelheid in beslaggenomen zwammetjes zou hooguit de
helft van een duizendste gram van de verboden stof kunnen
bevatten, te weinig om het precieze gewicht ervan te kunnen
bepalen. Advocaat J. van Wijst bepleitte vrijspraak: als de
hoeveelheid drugs ongenoemd bleef, zou de strafmaat immers
niet vastgesteld kunnen worden. Dit pleidooi had geen succes.
Rechter mr. G. H. Nomes vond het gegeven dat er psilocybine in
het spel was al genoeg. Hij veroordeelde de verdachte tot een
boete van tweehonderd gulden.
Gramschap
Een maand later deed een ander psilo-proces heel wat meer stof
opwaaien. Terecht stonden de makers van het anarchistische
periodiek Gramschap ('maandelijks orgaan van het Nederlands
Bevrijdings Front'). Bij het veertiende nummer van het blad
hadden zij de brochure Narcoprop gevoegd, die handelde over
het zelf maken van allerhande drugs.
Naast het kweken van nederwiet stond beschreven hoe een
slaapverwekkende siroop uit klaprozen kon worden getrokken en
hoe entheogene paddestoelen te herkennen waren. Bij wijze van
praktisch onderricht was gratis een zakje met drie kaalkopjes
ingeniet.
De recherche liet deze provocatie niet onbeantwoord. Bij
een inval in het huis van de Aardenburgse kunstschilder en
praktiserend anarchist Jan Bruens vond zij 226 Gramschap's,
187 Narcoprop's, zes ons nederwiet en 2,17 gram kaalkopjes.
Bruens' kameraad Aureel d'Hoore bleek in het bezit van bijna
een halve kilo klaprozen en twee schaaltjes verdovende siroop.
Alles werd geconfisceerd.
Nu kon het Gerechtelijk Laboratorium beter met de buit
uit de voeten: het ging om ‚‚nvijftigste gram psilocybine en
enkele grammen morfine. Toch ontstond ook hier onenigheid over
de interpretatie van de wet. De advocaten mr. H. A. R. de Mul
en mr. C. Brinkman voerden aan dat het hier planten betrof die
in het wild voorkwamen en mochten worden geplukt. Zij zagen
niet in hoe het bezit strafbaar kon zijn.
Officier van Justitie mr. Besier stelde daar tegenover
dat in de in beslag genomen waar harddrugs waren aangetroffen.
Het bezit daarvan is een misdrijf. Bruens en d'Hoore werden
aldus veroordeeld tot een voorwaardelijke boete van duizend
gulden met een proeftijd van twee jaar. Omdat zij niets
hoefden te betalen, besloten ze niet door te procederen.
Voor de wettelijke status van het bezit van dergelijke spullen
zag het er somber uit. Tot een rechter in 1994 een Limburgse
paddestoelkweker van vervolging ontsloeg. Dit omdat de
zwammen, in tegenstelling tot de werkzame stoffen erin, niet
in de Opiumwet staan.
De rechtbank sloot daarmee aan bij een vonnis van de
Engelse rechter P. M. Blomefield uit september 1977. Die zei:
"Het feit dat de regering het noodzakelijk heeft bevonden
naast chemische stoffen een aantal planten die enkele van deze
stoffen produceren afzonderlijk te verbieden, betekent dat de
niet-genoemde planten die zulke stoffen aanmaken legaal zijn."
In Nederland ziet de wet er op dit gebied precies zo uit
als daar. Deze constatering is op 1 december 1994 bevestigd
door de Hoge Raad, toen deze enkele handelaren in de
Afrikaanse Catha edulis of miraa-plant (ook wel bekend als
'qat') van rechtsvervolging ontsloeg - ondanks het feit dat
uit deze plant de verboden stimulerende middelen cathine en
cathinone gewonnen kunnen worden. Hieruit valt af te leiden
dat verse paddestoelen in elk geval zijn toegestaan.
Preparaten
Het is echter nog een open vraag of gedroogde paddestoelen een
verboden preparaat zijn of niet. Om hier voor Nederland duidelijkheid
in te krijgen, pleegde de Amsterdamse politie op 25 januari 1995 een
inval in de winkel/galerie Conscious Dreams. Vier vuilniszakken vol
koopwaar werden er meegenomen. Hoofdzakelijk
niet-hallucinogene kruidenmengsels die onder drugs-achtige
namen werden verkocht, maar ook zeven ons gedroogde Psilocybe
semilanceata. De Officier van justitie seponeerde de zaak
evenwel en retourneerde alle in beslag genomen spullen.
Sommige gemeentelijke besturen van andere grote steden voelden
zich hier ongemakkelijk bij, vooral toen het aantal winkels
waar de paddestoelen openlijk te koop waren de dertig
overschreed. In april 1996 vroeg de gemeente Den Haag een
ministeri‰le uitspraak over de wettelijke status van
entheogene paddestoelen. De betrokken ministers, van Justitie
en van Volksgezondheid, verschilden van mening. De eerste was
voor, de ander tegen illegalisering.
In oktober 1996 stelde gemeente Rotterdam een proefproces
voor tegen de 'eco-drugs winkel' Sign of Time over de verkoop
van deze zwammen. Anders dan in Amsterdam werkten justitie en
smartshop hier samen: beide waren gebaat bij duidelijkheid. De
Officier van Justitie maakte er evenwel geen zaak van.
Een rechtszaak kwam wel na een inval bij een grootschalige
kweker van 'paddo's' in Hoenzadriel in januari 1997. Dat wil
zeggen, een rechtszaak over het al dan niet teruggeven van de
in beslag genomen materialen. Naast verse paddo's waren dat
ook paddestoelpoeder en droogapparatuur, honing en
stroopwafels. De politie raakte naar eigen zeggen gealarmeerd
toen de kweker per fax een pillenmachine bestelde. De eerste
zaak over paddestoelpreparaten was geboren.
De arrestanten zijn ervan overtuigd dat alleen zuivere,
geraffineerde psilocybine verboden is. Het openbaar ministerie
wil alle paddo's verboden zien.
Op het moment van schrijven heeft het proces nog niet
plaatsgevonden. Maar op 18 november 1997 heeft de Hoge Raad al
wel bepaald dat de in beslag genomen spullen niet teruggegeven
hoeven worden. Het met een f”hn drogen van van Psilocybe
[Stropharia] cubensis en Panaeolus [Copelandia] cyanescens alsmede het maken van paddo-honing en -koeken is
verboden. De in beslag genomen materialen zijn belangrijk
bewijsmateriaal en worden niet geretourneerd.
Het 'paddo-arrest' van de Hoge Raad laat minstens vier
principi‰le vragen onbeantwoord:
1. Wanneer is er sprake van clandestien vervaardigen? Het
probleem is hier dat de Opiumwet slechts 'psychotrope
stoffen' (middelen) en 'preparaten' kent. Een psychotrope
stof is elke stof van natuurlijke of synthetische aard
die op de lijsten I, II, III of IV van de Opiumwet
voorkomt. Een preparaat omvat iedere oplossing of mengsel
van ‚‚n of meer psychotrope stoffen alswel ‚‚n of meer
psychotrope stoffen in gedoseerde vorm. Bewerken staat
gelijk aan het vervaardigen van een preparaat. Paddo's
lijken te worden beschouwd als legale levensvormen die
onder bepaalde omstandigheden spontaan, dat wil zeggen
zonder dat er sprake is van menselijk ingrijpen, in een
onwettig mengsel veranderen.
2. Zijn 'paddo's' die gedroogd zijn als gevolg van het niet
bewerken ervan (door de zon of anderszins natuurlijk
gedroogde 'paddo's') legaal?
3. Als verdroogde 'paddo's' niet mogen, wat is de definitie
van 'droog'? Welk vochtpercentage (of welk ander kenmerk)
bepaalt het onderscheid tussen de (legale) verse en de
(illegale) gedroogde 'paddo'? Hoe (il)legaal is een
verschrompelde, maar nog niet uitgedroogde 'paddo'?
4. Indien gedroogde 'paddo's' als hard drug preparaten
moeten worden beschouwd, wat is dan de wettelijke status
van droge natuurlijke substanties waarin als hard drug gedefinieerde psychotrope stoffen kunnen worden
aangetroffen (6)?
Conclusie
In de huidige onzekere tijd doen paddokwekers er verstandig
aan de Opiumwet zo streng mogelijk te interpreteren. In het
geval van een conflict met justitie zullen psychonauten steeds
als harddrug-producenten behandeld worden. Een verdenking van
dit delict geeft ruime bevoegdheden op het gebied van
afluisteren, huiszoeking en voorarrest.
Wie in het bezit is van harddrugs kan, afhankelijk van de
hoeveelheid en overige omstandigheden vanaf een week
voorwaardelijk tot acht jaar gevangenisstraf krijgen. Een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf is bijna onvermijdelijk als
je betrapt wordt op het gratis of tegen betaling distribueren
van harddrugs.
Op grond van de huidige wetgeving is het kweken van
paddestoelen legaal. Wie slim is, kweekt daarom nooit meer dan
voor eigen gebruik. Gooi paddestoelen die je niet gebruikt
meteen weg. Wie twee cakejes per week inoculeert heeft altijd
genoeg voor zichzelf, voortdurend vers en steeds van
topkwaliteit. Distributie van psilocine-houdend materiaal is
dom. Het aanleggen van een voorraad is niet nodig.
Mexico heeft op grond van deze bepaling een algemeen
voorbehoud gemaakt en in Canada heeft de organisatie The Fane
of the Psilocybe Mushroom Association met succes een beroep
gedaan op deze uiting van respect op vrijheid van godsdienst.
Haar leden hebben hun recht om psilocybine religieus aan te
wenden wettelijk vastgelegd gekregen. Terug naar de tekst
(4) Het commentaar op artikel 32 paddestoelen:
"The cultivation of plants from which psychotropic
substances are obtained is not controlled (...) Schedule 1 does not list any of the natural hallucinogenic
materials in question, but only chemical substances which
consitute the active principles contained in them.
(...) Neither the crown (fruit, mescal button) of the Peyote
cactus not the roots of the plant Mimosa hostilis nor
Psilocybe mushrooms themselves are included in Schedule 1, but
only their active principles, mescaline, DMT and psilocybine
(psilocine, psilotsin)." Terug naar de tekst
(5) Artikel 1 van de Opiumwet luidt dat de daarin opgesomde
bepalingen betrekking hebben op 'middelen'. Onder 'middelen'
worden verstaan 'substanties' en 'preparaten'. Een substantie
is omschreven als een stof van menselijke, dierlijke,
plantaardige of chemische oorsprong, daaronder begrepen
dieren, planten, delen van dieren of planten, alsmede micro-
organismen. Een preparaat is wettelijk omschreven als een vast
of vloeibaar mengsel van substanties. Met het blote oog
zichtbare schimmels, waaronder paddestoelen, vallen onder geen
van de genoemde definities (zie Cooke, blz. 3). Terug naar de tekst
(6) Twee voorbeelden zijn de door supermarkten
en tuincentra verkochte gedroogde zaden van de tuinplant Ipomoea violacea (Klimmende Blauwe Winde) - welke het
entheogene en als grondstof voor LSD toegepaste ergine
bevatten, en Lolium perenne (raaigras) - een
morfinehoudende weideplant (morfine is een grondstof voor
hero‹ne) waarvan het bewust gedroogde blad algemeen wordt
toegepast als veevoer (hooi).
Terug naar de tekst
